Haset eden daima hastadır, cimri daima fakirdir
Veysi ERKEN Dr.
Hz. Ali’ye (r.a.) atfedilen bir söz vardır. “Haset eden daima hastadır, cimri insan daima fakirdir.”
İbret alıp nefsini “haset” ve “cimri”likten azat edenler bahtiyar olur.
Haset ve cimrilikle ilgili ayet ve hadisler vardır.
Bunlar bizin hayatimizin temel ilkeleridir.
Hasetle ilgili şu iki ayet ve iki hadisle yetinelim. Ayetler;
“Bir de kıskandığı vakit kıskanç/hasetçi kişinin şerrinden/hasedinden! Felak-5”
“Yoksa onlar, Allah’ın lütfundan verdiği şeylerden dolayı insanlara haset mi ediyorlar? Nisâ-54”
Hadisler
“Hasetten sakının, çünkü ateşin odunu yakıp tükettiği gibi haset de iyi amelleri yakıp bitirir.”
Geçmiş toplumların hastalığı size de bulaştı. Haset ve kin beslemek, işte bunlar (imanı) kökten yok edicidir.”
Haset insanı hem fert hem de toplum olarak tüketen bir duygudur. Ateşin odunu tükettiği gibi fert ve toplumları tüketir.
Bir darbı mesel vardır. Bir gözü kör olan kıskanç bir adama melek gelir.
Melek adama der ki, Allah dilediğin bir şeyi verecek ancak komşuna iki katını verecek. Kıskanç adam o zaman benim gözümü kör etsin der.
Kendi gözü kör olunca komşusunun iki gözü kör olacak düşüncesiyle bu isteğini iletir.
Haset gibi “cimri”lik de bireyi ve toplumu tüketen bir duygudur.
Kur’ân’da cimrilikle “buhl” ve “şuh” kelimeleri, bazı ayetlerde “katr ve men” kelimelerinin de kullanıldığını görmekteyiz. Türkçede “hasis, eli sıkı yahut çok cimri” anlamlarına gelmektedir.
“Gerçekten insan cimri olarak yaratılmıştır. Başı derde düştü mü sızlanır durur. Ama servet sahibi olunca da pinti kesilir. Mearic, 19-21”
“Nefisler cimriliğe eğilimli yaratılmıştır. (İnsanın mayasında cimrilik vardır). Nisâ-128”
“Şeytan sizi fakir olacaksınız diye korkutur, (fakir olursunuz diyerek sadaka vermenize engel olur) sizi cimriliğe ve çirkin şeylere teşvik eder. Allah ise kendi katından bir af ve lütuf vaad eder. Allah’ın ihsanı geniştir, her şeyi hakkıyla bilir. Bakara-268”
“De ki, Rabbimin rahmet hazinelerine siz sahip olsaydınız, tükenir korkusuyla yine de cimrilik ederdiniz. Hakikaten insan çok cimridir. İsrâ-100”
“O cimrilik eden, üstelik etrafındaki insanlara cimriliği tavsiye eden ve Allah’ın lütfundan kendilerine verdiği nimetleri gizleyen nankörler yok mu, işte Biz onları zelil ve perişan edecek bir azap hazırladık. Nisa-37”
Esasında insan için bu dünyada yiyerek tükettiği, giyerek eskittiği bir şey yoktur. Hatta ölünce mirasçılar genel olarak birbirine düşerek geride kalanı çarçur eder.
Bu anlamda insanın tükettiği ve Allah yolunda harcayıp da ahireti için biriktirdiğinden başka bir malı yoktur diyebiliriz.
Hâsılı kelam.
Kur’an ve sünnet bağlamında düşündüğümüzde Hz. Ali’nin (r.a.) “Haset eden daima hastadır, cimri insan daima fakirdir” sözünün ehemmiyetini daha iyi kavrarız.
Haset ve cimriliğin ilacı Allah’ı zikretmek ve vahyini yaşamaktır.
“Bilesiniz ki gönüller ancak Allah’ı zikrederek huzura kavuşur. Ra’d-28”
Selam ve Sabırla… 19.08.2026
