İnsan İhsan’a Mağlup Olur

“İnsan İhsan’a Mağlup Olur"

Veysi ERKEN Dr.

 “İnsan İhsan’a mağluptur” sözünü Osman Nuri Topbaş hocaya ait bir yazıda okumuştum.

Hakikaten, insan İHSAN’A mağlup olur mu?

Olabilir mi?

Evet olur. Ayetlerden öğrendiğimiz ve anladığımız budur.

Âyet-i kerîmede buyrulur: “İyilikle (ihsan) kötülük bir olmaz. Sen (kötülüğü) en güzel bir şekilde (ihsanla) önle. O zaman seninle arasında düşmanlık bulunan kimse, sanki candan bir dost gibi olur. Bu sonuca ancak sabırlı olanlar ulaşabilir, yine buna ancak (erdemlerde) büyük pay sahibi olanlar ulaşabilir.  Füssilet, 34-35”

Ayette belirtildiği gibi düşmanın kalbi yumuşar, düşüncesi ve eylemleri değişir, sanki dost gibi olur. İhsan kötü insanı mağlup etmiş olur.

Ancak takva sahipleri ihsanda bulunabilir. “O takvâ sahipleri, bollukta da darlıkta da Allah yolunda harcar, öfkelerini yutar ve insanların kusurlarını affederler. Allah da böyle iyilik ve ihsân sahiplerini sever. Âl-i İmrân- 134.”

İhsanda bulunmak Allah’ın emirlerindedir. “Şüphesiz ki Allah adâletli davranmayı, iyilik (ihsan) yapmayı ve akrabayı görüp gözetmeyi emreder. Her türlü hayâsızlığı, kötülüğü ve azgınlığı yasaklar. Düşünüp ders almanız için size böyle öğüt verir. Nahl-90.”

Allah kendisinin ihsanda bulunduğu gibi başkalarına ihsanda bulunmamızı ister.

“Allah sana nasıl ihsânda bulunduysa, sen de başkalarına öylece ihsânda bulun. Kasas-77”

Ayetler ışığında İHSAN şu şekilde tanımlanır ve izah edilir.

“Sözlükte “güzel olmak” mânasına gelen hüsn kökünden türetilmiş bir masdar olup genel olarak “başkasına iyilik etmek” ve “yaptığı işi güzel yapmak” şeklinde kısmen farklı iki anlamda kullanılmaktadır.

İhsanda bulunan kişiye Muhsin denir. Bir insanın gerçekleştirdiği işin ihsan seviyesine ulaşabilmesi için hem neyi nasıl yapması icap ettiğini iyi bilmesi hem de bu bilgisini en güzel biçimde eyleme dönüştürmesi gerekir.

Hz. Ali, “İnsanlar işlerini ihsanla yapmalarına göre değer kazanır” derken bunu kastetmiştir. Allah’ın yarattığı her şeyi ihsanla yarattığını bildiren âyette de (es-Secde 32/7) ihsan kavramı bu anlamdadır.

Ahlâk literatüründe ihsan genellikle, “iyiliklerde farz olan asgari ölçünün ötesine geçip isteyerek ve severek daha fazlasını yapmak” mânasında kullanılır. Râgıb el-İsfahânî’nin diğer İslâm âlimlerince de paylaşılan düşüncesine göre ihsan adaletin üstünde bir derecedir; adalet borcunu vermek, alacağını almak, ihsan ise üstüne düşenden daha fazlasını vermek, alması gerekenden daha azını almaktır. Bundan dolayı adaleti gözetmek vâcip, ihsanı gözetmek mendup ve müstehaptır” https://islamansiklopedisi.org.tr/ihsan--iyilik

Hâsılı kelam.

Rabbulalemin bizleri İHSANI bol olan kullarından olmayı nasip ve müyesser eylesin.

Âmin.

Selam ve Sabırla… 06.05.2026