Davet ve Mücadele Tarzı

Davet ve Mücadele Tarzı

Veysi ERKEN Dr.

İnsanları Allah yoluna, hak ve hakikate davette doğru yöntem kullanılmalıdır ki sonuç alınsın. Ayette; “Rabbinin yoluna hikmetle ve güzel öğütle davet et; onlarla en güzel yöntemle tartış/ mücadele et. Kuşkusuz senin rabbin, yolundan sapanların kim olduğunu en iyi bilendir; O, doğru yolda bulunanları da çok iyi bilir. Nahl-125

Ayetin tefsiri şu şekilde yapılmıştır.

“âyette muhatap belirtilmeyip ifadenin mutlak bırakılması, burada genel olarak davet ve tartışma konusunda bir yöntem bilgisinin verildiğini açıkça göstermektedir. Başka bir ifadeyle âyet, farklı seviyelerdeki insanlara yönelik olarak özelde İslâm davetinin, genelde ilmî ve fikrî tartışmaların, eğitim ve öğretimin başlıca yöntemlerini özetlemektedir.

Başta İbn Rüşd olmak üzere genellikle müteahhir dönem İslâm âlimleri, düşünürleri ve müfessirlerine göre bu âyetteki hikmet, klasik mantıktaki burhana, “öğüt” (mev‘iza) hitabete, “tartışma” (mücadele) ise cedele tekabül eder.

Fahreddin er-Râzî (XX, 138 vd.), tefsirlerde bu âyet hakkında yeterli açıklamaya rastlamadığını ifade ettikten sonra özetle şu bilgileri vermektedir:

Herhangi bir görüş ve inanca davet, sağlam delile (hüccet) dayanmalıdır.

Bütün deliller genellikle üç başlık altında toplanır:

 a) Tartışmasız doğru bilgi ve inanç sağlayan kesin delil. Âyetteki “hikmet”le kastedilen bu delildir, bütün bilgi derecelerinin en yükseği de budur;

b) Kesin bilgiye değil, zannî işaretlere ve ikna gücüne dayalı deliller. “Güzel öğüt”le de bu kastedilmiştir;

c) Bir gerçeği kanıtlamaktan çok, rakibi susturup tartışmadan çekilmesini sağlayan deliller. Buna da cedel denir ve iki çeşidi vardır:

Özünde doğruluğu kesin olmamakla birlikte yaygın kabul görmüş bilgiler. Âyetteki “en güzel yöntemle tartış” buyruğu bunu ifade eder.

Cedelin ikinci kısmı asılsız öncüllerden oluşur ve buna ancak erdemsiz insanlar başvurur.

Râzî’ye göre âyette “Rabbinin yoluna hikmetle ve güzel öğütle davet et” buyurulmakla, davetin asıl metodunun bu iki delile dayanması gerektiği ortaya konmuştur. Nahl-125

https://kuran.diyanet.gov.tr/tefsir/Nahl-suresi/2026/125-ayet-tefsiri

Hikmet ve güzel öğüt yanında davet ve mücadelede yumuşak üslup/dil tavsiye edilir. Ayetlerde “İkiniz beraber Firavun’a gidin, çünkü o sınırı çok aştı. Yine de ona söyleyeceklerinizi yumuşak bir üslûpla söyleyin, ola ki aklını başına toplar veya içine bir korku düşer. Tahâ, 43-44”

Hâsılı kelam.

Davet ve mücadelede vahyedilen ayetlerden ve Hz. Muhammed Mustafa’nın (sav) Kur’an-ı Kerimi anlama, yorumlama ve yaşama tarzından taviz vermeden hikmet esaslı yumuşak bir dil/üslup kullanılmalıdır ki kolay neticeye ulaşılabilsin.

Gayret bizden Tevfik Allah’tandır.

Selam ve Sabırla… 03.01.2026