Sadakalarını Boşa Harcayanlar

Sadakalarını Boşa Harcayanlar

Veysi ERKEN Dr.

Sadık, sadaka, sadakat, tasadduk kelimeleri aynı kökten ve birbiriyle ilişkili kavramlardır.

“Sözlükte “(haber) gerçek olmak; gerçeğe uygun haber vermek; doğru söylemek; samimi olmak; sözünde durmak” gibi anlamlara gelen sıdk kökünden türeyen sadaka kelimesi (çoğulu sadakāt), Allah’ın hoşnutluğunu kazanmak için ihtiyaç sahiplerine yapılan gönüllü veya dinen zorunlu maddî yardımları, bu çerçevede verilen para ve eşyayı ifade eder.” https://islamansiklopedisi.org.tr/sadaka

Sadaka genel anlamda Allah için, Allah yolunda yapılan mali ve maddi yardımları ifade etmekle birlikte söz ve davranışı da kapsar.

Verecek maddi bir şeyi olmayanın sarf ettiği güzel bir söz veya sergilediği hayırlı bir davranış da SADAKA hükmündedir. “Her iyilik/güzel iş bir sadakadır.” (B6021 Buhârî, Edeb, 33)

“Yarım hurma (sadaka) ile bile olsa cehennemden korunun. Eğer bunu da bulamazsanız güzel bir sözle (korunun).” (M2350 Müslim, Zekât, 68)

https://hadislerleislam.diyanet.gov.tr/sayfa.php?CILT=2&SAYFA=485

Yeter ki söz, fiil ve mali yardımlarımız Allah’ın rızasını kazanmak için olsun.

Ayetlerde “Mallarını Allah yolunda harcayanların örneği, her başağında yüz tanenin bulunduğu yedi adet başak çıkaran bir tohum tanesi gibidir. Allah dilediğine katlayarak verir, Allah (zât ve sıfatlarında) sınırsızdır, her şeyi bilmektedir. Mallarını Allah yolunda harcayan, sonra da harcadıklarının arkasından başa kakıp incitmeyenler için rablerinin katında özel karşılık vardır. Artık onlar için korku yoktur, onlar üzüntü de çekmeyeceklerdir.  İyi sayılan bir söz ve bir bağışlama, arkasından eziyet gelen bir sadakadan daha iyidir. Allah zengindir, halîmdir.  Ey iman edenler! Allah’a ve âhiret gününe inanmadığı halde malını insanlara gösteriş yapmak için harcayan kimse gibi sadakalarınızı başa kakmak ve incitmek suretiyle boşa çıkarmayın. O kimsenin misali, üzerinde toprak bulunan düzgün ve yalçın bir kayadır; kayanın üzerine şiddetli bir yağmur yağmış, onu çıplak halde bırakmıştır. Bu gibilerin kazandıkları hiçbir şeyden istifadeleri olmaz ve Allah, inkârcı topluluğa hidayet vermez. Bakara, 261-264

Ayetlerden anlaşılacağı üzere insanların bir kısmı sadaka diye yaptığı yardımları başa kakarak boşa çıkarabiliyor.

Yaptıkları gösterişten başka bir şey olmuyor.

Özellikle yapılan yardımları teşhir etmek için fotoğraflamak, videolara çekip teşhir etmek sadakanın boşa çıkarılması sonucunu ortaya çıkarır.

Sadakaların açıktan verilebileceği beyan edilmekle birlikte gizli verilmesinin daha hayırlı olacağı ifade edilmektedir. Ayette “Sadakaları açık olarak verirseniz bu ne güzel! Şayet onu yoksullara verirken gizlerseniz bu sizin için daha da hayırlıdır ve sizin bir kısım günahlarınıza kefâret olur. Allah yaptıklarınızdan haberdardır. Bakara-271

Ayet şu şekilde yorumlanmaktadır. “İhtiyaç sahiplerine yapılan yardımın, verilen sadaka ve zekâtın açık olarak yapılması câiz olmakla beraber (bu âyetten başka 274. âyet de cevazı teyit etmektedir) hem bu âyette hem de sahih hadislerde gizli olmasının daha iyi, hayırlı ve ecirli olduğu bildirilmiştir. Nitekim hadiste Resûlullah şöyle buyurmuştur: “Yedi insan vardır ki Allah onları, kendine mahsus olandan başka hiçbir gölgenin bulunmadığı günde bu gölgesinde barındırır: Âdil yönetici, Allah’a kulluk ederek yetişen genç, gönlü mescidlere takılmış bulunan kimse, Allah için birbirini seven ve bu sevgi içinde birleşip ayrılan iki kişi, kendisini birlikte olmaya çağıran soylu soplu ve güzel bir kadına, ‘Ben Allah’tan korkarım!’ cevabını verebilen kimse; bir sadaka verip de onu, sol elinin verdiğini sağ eli bilmeyecek şekilde gizleyen kişi ve tek başına iken Allah’ı anıp gözleri yaşaran kimse” (Buhârî, “Hudûd”, 19; Müslim, “Zekât”, 91). https://kuran.diyanet.gov.tr/tefsir/Bakara-suresi/278/271-ayet-tefsiri

Kamil bir imana sahip olanlar sadakalarını boşa çıkarmamaya çalışanlardır.

Selam ve Sabırla… 08.01.2026