Lakap Takmak ve Akrân Zorbalığı

Lakap Takmak ve Akrân Zorbalığı

Veysi ERKEN Dr.

Zorbalık toplumun her kesiminde mikrop gibi yaygınlaşmış ve okullara sirayet etmiştir deniliyor.

Elhak doğrudur.

Okullarda “akran” zorbalığı had safhaya tırmanmış.

LAKAP takma yüzünden akran zorbalığı çoğalmış.

Yetkililer ve etkililer “zorba”lığa çözüm arayacağına pespaye medyanın telkinleriyle çözümü yanlış yerlerde aramaya çalışıyor.

Bilindiği üzere İSLAM “lakap” takmayı değil, “kötü lakap” takmayı yasaklıyor.

Tabii ki, İslami yaşayış ve davranış kalıpları öğretilmeye çalışılmadığından çözüm bulunamıyor ve “akran zorbalığı” yaygınlaşıyor.

Evet. Lakap, bir şahsa, bir kimseye ya da bir aileye, bir hususiyetinden kaynaklı, isminden farklı olarak sonradan takılan ad diye tarif edilir.

“lakap “övgü veya yergi ifade eden isim ve sıfat” manası kazanmıştır. Câhiliye döneminde kişinin, adından başka sonradan toplumun verdiği bir de lakabı olur, onun fizik veya karakter yapısını yansıtan bu lakap bazan takdir, bazan tahkir ifade ederdi. Kur’ân-ı Kerîm’de inananların birbirlerini çirkin lakaplarla çağırmaları yasaklanmış ve bu davranış tövbe edip vazgeçilmesi gereken fâsıklık kapsamında sayılmıştır.

Ayette “Ey iman edenler! Bir topluluk bir başka toplulukla alay etmesin; belki de o alaya aldıkları kendilerinden daha hayırlıdır. Kadınlar da başka kadınlarla alay etmesinler; belki o alaya aldıkları kendilerinden daha hayırlıdır. Birbirinizi ayıplamayın; birbirinizi incitici, aşağılayıcı kötü lakaplarla çağırmayın. Bir insan iman ettikten sonra onu fâsıklığı çağrıştıran bir isimle çağırmak ne kötü bir davranıştır ve böyle yapıp imandan sonra fâsıklık damgası yemek de ne kötüdür. Bu tür davranışların ardından kim tevbe edip Allah’a yönelmezse, işte onlar zâlimlerin tâ kendileridir. Hucurat-11”

Ayetten anlaşılacağı üzere; “İslâm ahlâkına göre bir kişiye, aynı ismi taşıyan başka kişilerden ayırmak ve onun tanındığı özelliğini vurgulamak amacıyla lakap takmakta bir sakınca yoktur; meselâ Abdülganî b. Saîd’e cömertliğinden dolayı “âniyetü’l-asel” (bal kabı), Meymûn b. Eflah’a tarif maksadıyla “el-eşber” (uzun parmaklı) denilmiştir. Hz. Peygamber insanları lakap ve künyelerinin en sevimlisiyle çağırmaktan hoşlanır (Taberânî, IV, 13), bunu bir müminin diğeri üzerindeki haklarından sayardı (Kurtubî, XVI, 330). https://islamansiklopedisi.org.tr/lakap

Hâsılı kelam.

Akran zorbalığının kaynaklarından biri “kötü lakap” takma olabilir.

Önemli olan insanımıza “iyi” ve “kötü” lakap kavramını öğretmek, benimsetmek ve “iyi lakap”ların kullanılmasını sağlamaktır.

Bir öğrenciye “aslan” lakabını takmak, aslanım diye çağırmaktan kimsenin alınacağını ve “zorba”lığa sebep olacağını zannetmiyorum.

Selam ve Sabırla… 02.01.2026