İnsanlığı yücelten edep, ahlak erdemdir

“İnsanlığı yücelten edep, ahlak erdemdir”*

Veysi ERKEN Dr.

Bir kelime, bir özlü söz dünyayı değiştirir, değiştirebilir demiş atalarımız. “Yaratan rabbinin adıyla (İkra) oku! O, insanı alaktan (asılıp tutunan zigottan) yaratmıştır. Oku! Kalemle (yazmayı) öğreten, (böylece) insana bilmediğini bildiren rabbin sonsuz kerem sahibidir. Alak, 1-5’” vahyi ile başlayan tebliğ dünyayı değiştirmiş, değiştirmeye devam ediyor.

Olumsuz yöndeki değişim ise vahyin, Kur’an'ın terkiyle başlar. “Resul, “Rabbim! Kavmim bu Kur’an’a büsbütün ilgisiz kaldılar, mahcur bıraktılar, terk ettiler” dedi. Furkân-30”

Abdulkadir Güllü Kur’an-ı Kerimi mahcur bırakmadan, terk etmeden “özlü Sözleri”yle insanları tenvir etmeye çalışıyor.

“İnsanlık anlık değil ömür boyu bir demdir

İnsanlığı yücelten edep, ahlak erdemdir s.55

Demek ki insanı yücelten edep, ahlak ve erdemdir. Edebi, erdemi özlü bir sözle, sözlerle izah etmiş.

“Edeb Yâ Hû” deriz.

Atalarımız bu sözü şuurlu söylerken bizler anlamını kaybettik.

Edep bireyin kişiliğinden daha çok toplumun kişiliği, huzuru ve mutluluğu için önemlidir dersek abartılı ifade kullanmış olmayız.

Atalarımız “elif, dal ve be” harflerinden oluşan “edeb” kavramını çok güzel tanımlamışlardır.

İrfanî tanıma göre edeb, insanım eline, diline ve beline hâkim olması, bir başka deyişle eliyle, diliyle ve beliyle başkasına zarar vermemesidir.

"Yunus Emre: İlim meclislerinde aradım, kıldım talep, İlim geride kaldı ille edep ille edep." Diyerek EDEB’İN, AHLAH’IN; ERDEM’İN ehemmiyetini vurgularken Celaleddin Rumî “Edep bir tac imiş nur-u Hüdadan giy o tacı emin ol her beladan” der.

Ve Edebin insanı belalardan, musibetlerden muhafaza edeceğini beyan eder.

"Edeb"li olanın niyeti düzgün olur. Ameller niyetlere göre şekillenir.

“Niyetin düzgün olsun, budur sana pusula

Kul ol yalnız Allah’a, kul olma sakın kula s.55”

Niyeti bozuk olan başkasına musallat olur, haklarını gasp eder.

“Hak yiyen unutmasın onu sindirmek zordur

Nasıl yersen ye onu; o zehirdir, o kordur s.54”

Tabii ki Hakları gasp eden, kabahat işleyen cezasız kalmamalı. Adalet sağlanmalı.

“Kabahat kimin ise ceza onun olmalı

Ceza bir adalettir, hedefini bulmalı s.56”

Hakları gasp eden, rüşvet yiyen, makamı kötülük için kullanan, ülkesini yabancılara şikâyet eden ve pazarlamaya çalışanlara, ahlaksızlara, şerefsizlere karşı sessiz kalmak onlara iltifattır ve toplumdaki kötülüğün artmasına sebeptir.

“Kötülere iltifat iyiliği azaltır

İyilere kötülük, kötülüğü çoğaltır s.58”

Kötüler, hakkı gasp edenler, çalan çırpanlar, rüşvet yiyenler, himmet adı altında her şeyi kendilerine, Siyonist haçlılara zimmetleyenler, münafıklar genel anlamda sözlerinin sonunda “hakkını helal et”  demekten kaçınmazlar.

“Bile bile hak yiyip, helal et demek ayıp

Bu kafaya yaşanan geçen tüm zaman kayıp s.59”

Kur’an ahkâmına dayalı olan “özlü sözler” ufuk açıcıdır.

Abdulkadir Güllü “Özümden Özlü Sözler”i kaleme alırken bunu yapmaya çalıştığı görüyoruz.

Hayırlara vesile olmasını Allah’tan diliyoruz.

Müstefid olmak isteyenlere tavsiye ediyorum.

Selam ve Sabırla… 25.12.2025

 

*Abdulkadir Güllü, Özümden Öz Sözler-3, Gülnar Yayınları, Ankara-2025